Kredyty frankowe oferowane przez BRE Bank S.A. (obecnie mBank S.A.) od lat są przedmiotem licznych sporów sądowych. W mojej praktyce adwokackiej regularnie analizuję umowy kredytów frankowych mBanku i bardzo często stwierdzam w nich klauzule niedozwolone, które mogą prowadzić do nieważności całej umowy kredytowej.
W tym artykule opisuję konkretne klauzule abuzywne występujące w umowach mPlan i MultiPlan zawieranych w latach 2004–2006, a także wskazuję, że podobne nieprawidłowości pojawiały się również w latach późniejszych.
Kredyt frankowy BRE Bank / mBank – na czym polegał problem?
Umowy frankowe BRE Banku były konstruowane jako kredyty:
- udzielane w złotych,
- waloryzowane (indeksowane) do waluty CHF,
- rozliczane według tabel kursowych ustalanych jednostronnie przez bank.
Kredytobiorca nie miał wpływu na sposób ustalania kursu waluty, ani wiedzy, jaka będzie rzeczywista wysokość jego zobowiązania. Taki model umowy prowadził do rażącej nierównowagi stron i naruszenia praw konsumenta.
Umowa mPlan 2004 – klauzule niedozwolone skutkujące nieważnością
§ 7 ust. 1 – waloryzacja kredytu kursem kupna CHF
Zapis ten przewidywał, że kwota kredytu jest waloryzowana kursem kupna CHF według tabeli kursowej BRE Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu.
Klauzula ta jest niedozwolona, ponieważ:
- odsyła do tabeli kursowej ustalanej jednostronnie przez bank,
- nie określa żadnych zasad ustalania kursu,
- powoduje, że wysokość zobowiązania nie jest znana w chwili podpisania umowy.
Usunięcie tego postanowienia sprawia, że nie da się określić świadczenia głównego, co prowadzi do nieważności całej umowy kredytu frankowego.
§ 12 ust. 5 – spłata rat według kursu sprzedaży CHF
Zgodnie z umową raty kredytu były spłacane w złotych po przeliczeniu:
- według kursu sprzedaży CHF,
- ustalanego jednostronnie przez bank,
- obowiązującego w dniu spłaty.
Ten mechanizm:
- umożliwiał bankowi dowolne kształtowanie wysokości rat,
- prowadził do stosowania spreadu walutowego,
- przerzucał całe ryzyko kursowe na kredytobiorcę.
W połączeniu z § 7 ust. 1 klauzula ta skutkuje nieważnością całej umowy.
Umowa mPlan 2005 – klauzule abuzywne i ubezpieczenie niskiego wkładu
§ 3 ust. 4 pkt 1 – ubezpieczenie niskiego wkładu własnego (UNWW)
Postanowienie to zobowiązywało kredytobiorcę do:
- finansowania ubezpieczenia niskiego wkładu własnego,
- kontynuowania ubezpieczenia nawet do 120 miesięcy,
- wyrażenia zgody na automatyczne pobieranie składek przez bank.
Klauzula ta jest niedozwolona, ponieważ:
- kredytobiorca nie był stroną umowy ubezpieczenia,
- ubezpieczenie chroniło wyłącznie interes banku,
- brak było jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego.
Skutkiem jest możliwość dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych składek, niezależnie od nieważności umowy.
§ 7 ust. 1 oraz § 12 ust. 4 – klauzule waloryzacyjne
W umowie z 2005 roku powielono mechanizm:
- waloryzacji kredytu kursem kupna CHF,
- spłaty rat według kursu sprzedaży CHF z tabeli banku.
Brak obiektywnych kryteriów ustalania kursu powoduje, że są to klauzule niedozwolone skutkujące nieważnością całej umowy kredytu frankowego mBank.
Umowa MultiPlan 2006 – powtórzenie tych samych naruszeń
§ 3 ust. 4 – ubezpieczenie niskiego wkładu własnego
W umowach MultiPlan z 2006 roku:
- bank nadal pobierał składki UNWW,
- kredytobiorca ponosił koszty ubezpieczenia chroniącego wyłącznie bank,
- składki były pobierane automatycznie.
Klauzula ta daje podstawy do żądania zwrotu nadpłaconych kwot.
§ 7 ust. 1 oraz § 12 ust. 5 – waloryzacja i spłata kredytu
Podobnie jak w latach wcześniejszych:
- bank jednostronnie ustalał kursy CHF,
- kredytobiorca nie znał wysokości zobowiązania,
- ryzyko walutowe było nieograniczone.
Eliminacja tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy kredytu frankowego BRE Bank / mBank.
Klauzule niedozwolone w latach 2007–2008 i w umowach mBank S.A.
Warto podkreślić, że w latach 2007 i 2008 również stosowano klauzule niedozwolone, oparte na tym samym schemacie:
- odwołanie do tabel kursowych banku,
- brak zasad ustalania kursu waluty,
- przerzucenie całego ryzyka na konsumenta.
Identyczne mechanizmy były następnie wykorzystywane także w umowach zawieranych już formalnie z mBank S.A., co oznacza, że zmiana nazwy banku nie wpłynęła na ocenę prawną tych umów.
Bezpłatna analiza umowy kredytu frankowego mBank
Jeżeli posiadasz kredyt frankowy zawarty z BRE Bank S.A. lub mBank S.A., przeprowadzam bezpłatną analizę umowy kredytowej.
W ramach analizy:
- wskazuję konkretne klauzule niedozwolone,
- oceniam możliwość stwierdzenia nieważności umowy,
- przedstawiam możliwe dalsze kroki prawne.
Skontaktuj się ze mną i prześlij umowę do analizy – bez kosztów i bez zobowiązań.