Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej po raz kolejny zajął stanowisko istotne dla sporów konsumentów z bankami. TSUE wskazał, że wezwanie konsumenta do zwrotu kapitału nie może wywoływać skutków prawnych w zakresie odsetek za opóźnienie, jeżeli bank jednocześnie utrzymuje, że umowa kredytu jest ważna.
Orzeczenie to ma duże znaczenie praktyczne, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieważności umów kredytowych, w tym kredytów frankowych.
Odsetki za opóźnienie a spór o ważność umowy
TSUE jednoznacznie stwierdził, że dopóki nie zostanie prawomocnie stwierdzona nieważność umowy zawartej z konsumentem, bank nie może skutecznie domagać się:
- zapłaty kapitału,
- ani naliczania odsetek za opóźnienie od tego kapitału.
Oznacza to, że wszelkie wezwania do zapłaty kierowane do konsumenta w trakcie sporu nie uruchamiają biegu odsetek, jeżeli bank jednocześnie twierdzi, że umowa pozostaje ważna.
Dlaczego TSUE zakwestionował naliczanie odsetek?
Trybunał podkreślił, że dopuszczenie naliczania odsetek w takiej sytuacji:
- osłabiałoby skuteczność ochrony konsumenta,
- wywierałoby presję finansową na kredytobiorców,
- prowadziłoby do obchodzenia dyrektywy 93/13.
Konsument nie może ponosić negatywnych konsekwencji finansowych tylko dlatego, że kwestionuje ważność umowy zawierającej nieuczciwe postanowienia.
Potrącenie – krótka uwaga
TSUE wskazał przy okazji, że bank co do zasady może domagać się zwrotu wypłaconego kapitału, jednak skuteczne rozliczenie stron – w tym ewentualne potrącenie – jest możliwe dopiero po ostatecznym stwierdzeniu nieważności umowy.
Do tego momentu zarówno potrącenie, jak i wezwania do zapłaty pozostają bezskuteczne w zakresie odsetek za opóźnienie.
Znaczenie orzeczenia dla kredytobiorców
Stanowisko TSUE oznacza, że:
- bank nie może naliczać odsetek „warunkowo”,
- konsument nie ryzykuje narastania zadłużenia w trakcie procesu,
- spór o nieważność umowy nie może pogarszać sytuacji finansowej kredytobiorcy.
Podsumowanie
TSUE jednoznacznie przesądził, że do czasu prawomocnego stwierdzenia nieważności umowy bank nie może skutecznie żądać odsetek za opóźnienie od kapitału. Wezwania do zapłaty kierowane w trakcie sporu pozostają bez wpływu na sytuację konsumenta.
Pomoc prawna
Jeżeli posiadasz umowę kredytu indeksowaną lub denominowaną do waluty obcej (CHF, EURO, USD, YEN) i chcesz ustalić, czy przysługują Ci roszczenia związane z nieważnością umowy – zapraszam do kontaktu.
Adwokat Kamil Kwiatek